فشار خون بالا چیست؟ به نیرویی که خون موقع عبور به دیواره شریانها وارد میکند فشارخون نام دارد. به نیروی وارده در هنگام انقباض کامل ماهیچه قلب، فشارخون «سیستولی» و در حالت استراحت قلب، فشارخون «دیاستولی» گفته میشود. در قسمت هایی که نزدیک قلب هستند، بیشتر و با فاصله گرفتن از قلب، کاهش پیدا می کند.
فشار خون بالا هنگامی رخ می دهد که میزان فشار خون در بیمار به سطح بالاتر از نرمال بالاتر شود.اغلب چند عامل سبب ایجاد این بیماری می شود که اصلی ترین آن ها تغییر در اندازه قطر سرخرگها (شریانها) است. در حقیقت، هرچه قطر شریانها (سرخرگها) کوچک تر باشند، میزان فشار خون نیز افزایش می یابد. فشار خون بالا در طولانی مدت امکان دارد به رگها و اندامهای دیگر بدن، به ویژه مغز، قلب، چشمها و کلیهها آسیب جدی وارد نماید.
در حالت کلی، فشار خون بالا به دو گروه زیر دسته بندی میشود؛
- فشار خون اولیه
- فشار خون ثانویه
فشار خون اولیه نوعی از فشار خون بالاست که با گذشت زمان و بدون دلیل معینی صورت میگیرد. بیشتر مبتلایان به فشار خون بالا از نوع اولیه فشار خون هستند. هنوز محققین علت اصلی بروز فشار خون اولیه پیدا نکرده اند، ولی برخی محققین فکر می کنند که عوامل زیر باعث بروز آن می شود:
- عوامل ژنتیکی
- تغییرات فیزیکی مانند چاقی یا عدم تحرک بدنی کافی
- اثر محیط مانند استرس
در شاغلین عوامل زیادی منجر می شود فشار خون بالا بیشتر دیده شود؛ این عوامل عبارتند از:
- تغذیه نامناسب
- کمبود زمان استراحت و ساعات غیرکافی برای خواب
- نداشتن وقت کافی برای ورزش و تحرک بدنی
هنگامی که یک بیماری زمینهای سبب بالا رفتن فشار خون شود، این شرایط فشار خون بالای ثانویه نام دارد.
شرایط مختلفی میتوانند سبب به وجود آمدن فشار خون ثانویه شوند:
- بیماریهای کلیوی
- وقفه تنفسی در زمان خواب
- مشکلات مرتبط با تیروئید
- عوارض جانبی مصرف دارو
- نارسایی قلبی مادرزادی
- مصرف مواد مخدر و الکل
علت فشار خون بالا چیست؟
برخی شرایط سبب بالا رفتن ناگهانی فشار خون در افراد میشود. با یکدیگر چند مورد از آن را بررسی میکنیم:
- مصرف کافئین؛در حالتی که حتی فشار خون نرمال باشد، مصرف کافئین سبب بالا رفتن موقت و ناگهانی فشار خون میشود.
- مصرف بعضی داروها؛ در صورت ابتلا به فشار خون باید در مورد داروهای مصرفی احتیاط کرد، چرا که بعضی داروها حتی آنهایی که برای مصرف نیاز به نسخه پزشک ندارند مثل: قرص سرماخوردگی امکان دارد که سبب بالا رفتن فشار خون شود.
- مصرف مواد غذایی دارای تیرامین؛ تیرامین یک آمینواسید است که به صورت طبیعی در بدن وجود دارد و در بعضی از مواد غذایی وجود دارد. استفاده از غذاهایی که دارای مقدار زیادی تیرامین است از جمله: بعضی انواع پنیرها و غذاهای فرآوری شده باعث بالا رفتن ناگهانی فشار خون میشود.
- مصرف سیگار؛ استعمال حتی یک عدد سیگار میتواند ۵ الی ١٠ میلیمتر جیوه فشار خون را افزایش دهد. با اینکه اثر ان موقتی است اما در طولانی مدت اثرات مخربی روی قلب و عروق به جا میگذارد.
- استرس؛ یکی از عواملی شایع و بعضا غیر قابل کنترل افزایش فشار خون به حساب می آید. اگر چه که استرس طولانی مدت فرد را درگیر کند ممکن است منجر به فشار خون بالای دائم شود.
- اضطراب؛ یکی ازعللی است که سبب افزایش فشار خون میشود و تاثیر آن را میتوان بعضی اوقات در تفاوت فشار خون اندازهگیری شده در منزل و مطب پزشک به خوبی دید؛ بنابرین بعضی افراد به علت اضطرابی که در مطب پزشک تجربه میکنند، فشار خونی که پزشک ثبت میکند بالاتر از مقداری است که در منزل اندازه گیری می شود.
- فعالیت بیش از حد غدد فوق کلیوی؛ با بالا رفتن میزان تولید هورمونهایی که در تنظیم آب و سدیم بدن شرکت می کنند باعث می شود که فشار خون افزایش یابد.
علت پلاکت خون بالا یا ترومبوسیتوز چیست؟
راه های جلوگیری از فشار خون بالا چیست؟
بیماری فشارخون بالا جزو بیماریهایی است که با رعایت نکات بسیار ساده و آسانی میتوان از عوارض ابتلا به آن جلوگیری کرد که مهم ترین آن ها در زیر ذکر شده است.اندازهگیری منظم فشارخون، چربی خون و قند خون
- اختصاص دادن ساعاتی از روز به انجام فعالیت بدنی با توجه به شرایط جسمی
- انجام فعالیت بدنی با شدت متوسط به مدت حداقل ٣٠ دقیقه در روز
- کاهش وزن در صورت داشتن اضافه وزن
- ترک مصرف دخانیات
- مصرف حداقل ۵ وعده میوه و سبزی در طول روز
- کاهش مصرف نمک و غذاهای فرآوری شده
علائم فشار خون بالا چیست؟
فشار خون بالا اکثرا علامت و نشانه خاصی ندارد و ممکن است سالها طول بکشد تا علائم افزایش فشار خون در فرد ظاهر شود. علائم فشار خون بالا عبارتند از:
- سردرد
- تنگی نفس
- خون دماغ
- سرگیجه
- احساس درد در قفسه سینه
- ضعف در بینایی
چه گونه فشار خون بالا را کنترل کنیم؟
اطلاع پزشک از نوع فشار خون بالا (اولیه یا ثانویه) و عوامل تاثیرگذار بر آن، در کنترل فشار خون بالا بسیار اثر گذار است.
اگر فرد دچار به افزایش فشار خون اولیه باشد، اصلاح سبک زندگی میتواند در کاهش فشار خون او تاثیر مستقیم بگذارد. برخی از این تغییرات در زیر ذکر شده است:
- انتخاب رژیم غذایی مناسب مشکلات قلبی و عروقی
- کنترل مصرف نمک
- ورزش روزانه و مداوم
- داشتن وزن مناسب
- کنترل مصرف الکل
- ترک سیگار
فشار خون بالا، قاتل خاموش
فشار خون بالا در مراحل ابتدایی به ندرت از خود نشانهی بالینی به جای میگذارد، بهصورتی که بر اساس آمار موجود، حدود نیمی از افراد مبتلا به بیماری فشار خون بالا از بیماری خود اطلاعی نداشته و هیچ اقدام درمانی جهت رفع این مشکل انجام نمیدهند و متعاقبا دچار عوارض این بیماری مانند سکتهی قلبی، سکتهی مغزی و بیماریهای کلیوی میشوند. به این علت در جهان بیماری فشارخون بالا به عنوان ” قاتل خاموش ” به حساب می آید.
به صورت کلی بهتر است موارد زیر را درمورد فشار خون بالا به خاطر داشته باشیم:
- تعداد زیادی از افراد مبتلا به فشار خون بالا از ابتلا به آن بیاطلاع هستند.
- فشار خون بالا به آهستگی و در طول زمان ایجاد شده و میتواند به عوامل مختلفی مربوط باشد.
- فشار خون بالا قابل درمان نیست.، ولی با تغییر در سبک زندگی و در صورت نیاز مصرف دارو به طور موثری قابل کنترل است.
عوارض فشار خون بالا چیست؟
- افزایش میزان بیماریهای قلبی
- سکتههای قلبی و مغزی
- بیماریهای کلیوی
- آسیب اندامهای حیاتی
- مرگ زودرس
کلام پایانی
فشار خون یک بیماری خاموش و نهفته است که در تعدادی از افراد هیچ علامتی ندارد و یا علائم آن با دیگر بیماریها اشتباه گرفته میشود. در صورتی که به تازگی متوجه بروز علائمی خاص در سلامتیتان شدهاید و یا در خانوادهتان سابقه وجود دارد، بهتر است جهت اطمینان خاطر از سلامت کامل خودتان از یک پزشک کمک بگیرید. در صورتی که بالا در مراحل ابتدایی کنترل شود، مشکل جدی برای سلامت ایجاد نمیکند و خطری برای فرد ندارد.
